Özet: Eriophyoid (Acarina: Eriophyoidea) akarlar sebze, meyve ve süs bitkilerinin önemli zararlı gruplarından birini oluşturmaktadır. Büyük çoğunluğunun konukçularına özelleşmiş olmaları ve çok küçük olmaları (0.1-0.3 mm) nedeniyle bunlar üzerindeki sistematik ve biyolojik çalışmalar oldukça zor olmaktadır. Gal yapan formları bulunduğu gibi serbest yaşayan formları da bulunmaktadır. Bu nedenle; morfolojileri, biyolojileri ve semptomlarından faydalanarak eriophyoid acarların tanılanması taksonomik açıdan büyük bir öneme sahiptir. Bu makalede eriophyidlerin taksonomik karakterleri yaşam şekilleri biyolojileri ve konukçuları konusunda bilgiler verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler: Eriophyoid, Akar, Morfoloji, Biyoloji, Semptom, Tanı,
Abstract: Eriophyoid (Acarina: Eriophyoidae) mites are considered among the important pest harmful to vegetables, fruits and ornamental plants. Their systematic and biologic studies are difficult due to their specification to plant and their smallness dimensions between 0.1-0.3 mm. Taxonomy point of view it is important to identify Eriophyoid acars using morphological, biological and symptomatic methods.
Keywords: Eriophyoid, Acar, Morphology, Biology, Symptom, Identify
Giriş
Bitki zararlısı olan eriophyoid akarlar, gal, ve yapraklarda pas benzeri semptomlara neden oldukları için “gal, tomurcuk, erinoz veya pas akarları” olarak adlandırılmaktadır (Jepson et al., 1975). Eriophyoid akarlar çok küçük olmaları nedeniyle bunlar üzerindeki sistematik ve biyolojik çalışmalar çok zor olmaktadır. İlk defa 18. yüzyıl sonlarında bitkilerdeki gal ve diğer anormal oluşumları ile dikkat çekmişler ancak 19. yüzyıl ortalarında bu semptomlara iki çift bacaklı akarların neden oldukları saptanabilmiştir (Batchelor, 1952). Ekonomik öneme sahip akarlar içerisinde küçümsenmeyecek sayıda Eriophyidae türleri bulunmaktadır. Yunanistan, Bulgaristan ve diğer birçok Avrupa ülkelerinde, ABD, Rusya, Mısır ve Hindistan’da özellikle son 30-35 yıl içerisinde bu konudaki çalışmalar yoğunluk kazanmıştır (Lindquist et al., 1996). Dünyada şu ana kadar tanılanan eriophyoid akarlar 3 familya, 301 Cins ve 3700 tür içermektedir. Tahmin edilen tanılanmamış tür sayısı ise 35.000 ile 50.000 arasındadır (Amrine et al., 1994). Ülkemizde bugüne kadar yapılan eriophyoid akarların sistematiğine yönelik çalışmalar oldukça sınırlı sayıdadır.
