Özet: Bu çalışmada, Hyalopterus pruni (Geoffroy) (Homoptera: Aphididae)’nin beş şeftali çeşidinden en çok Jefferson çeşidini, daha sonra Fawler ve Halehaveni , en az ise Glohaven ve Dixired şeftali çeşitleri tercih ettiği saptanmıştır. Ayrıca, H. pruni’nin şeftali ağaçlarının yöneylere göre yaprak başına dağılımları arasında istatistiki olarak fark bulunmamıştır. Şeftali ağaçları üzerindeki Erik unlu yaprak biti populasyonunun 18.06.1999 tarihindeki sayımlara kadar artarak devam ettiği, bu tarihten sonra yapılan sayımlarda yaprak bitinin sazlara (Phragmites australis) göç etmeye başladığı ve 16.07.1999 tarihinden sonra sazlardan kayısı ağaçlarına kışlık döllenmiş yumurtalarını bırakmak üzere geriye dönüş yaptığı bulunmuştur.
Anahtar kelimeler: Şeftali, Hyalopterus pruni, Şeftali çeşitleri, doğal düşmanlar, populasyon yoğunluğu
The Population Density of Hyalopterus pruni (Geoffroy) (Homoptera: Aphididae) on Five Different Peach Varieties in Van Province
Abstract: In this study it was found that Hyalopterus pruni (Geoffroy) (Homoptera: Aphididae) preffered the variety of Jefferson at most, the varieties of Fawler and Halehaven at middle degree and also, the varieties of Glohaven and Dixired at least among five different peach varieties. Briefly, it was not found any difference between the distributions of every leaf according to the directions on peach trees of H. pruni, statistically. It was found that the populations of H. pruni on peach trees increased in the counts until the dated of 18.06.1999 and after that date migrated toward bullrushes (Phragmites australis) and went back to apricot trees for laying its wintered eggs after the date of 16.07.1999. Besides, Cocinella septempunctata L., Semiadalia undecimnotata (Schneider) and Scymnus subvillosus (Goeze) (Col.: Coccinellidae) as predatör insect species were obtained from five different peach trees.
Key words: Peach, Hyalopterus pruni, peach varieties, population density
Giriş
Ülkemizde üretimi yapılan meyveler arasında şeftali elde edilen ürün miktarı bakımından ekonomik öneme sahip önemli meyvelerden birisidir. Şeftali dünya meyve üretiminde elmadan sonra gelir. Olgunluk tarihi çok değişik olan varyetelerle uygun bir iklimde 5-5.5 ay taze şeftali bulundurulabilir. Ekolojik koşulların uygunluğu nedeniyle ülke genelinde olduğu gibi Van ilinde de şeftali yetiştirilmektedir. Şeftali bitkisi üzerinde zarar meydana getiren zararlıların tespiti ve bunlarla mücadele etmek ve şeftali ağaçlarındaki zararlı sayısının çok olmasından dolayı ilaçlama sayısı, buna bağlı olarak da kullanılan ilaç miktarı artmaktadır.
Dünya nüfusunun hızla artması, ancak mevcut tarımsal üretimin aynı oranda bir artış göstermemesi, yeni tarımsal üretim tekniklerini gündeme getirmiştir. Bu yeni üretim tekniklerinin yanı sıra, bitkilerde önemli ürün kayıpları oluşturan zararlılarla savaşım yöntemlerinden, özellikle kimyasal savaşımda kullanılan pestisitlerin doğal dengeyi bozması, çevre, insan ve diğer hayvanlar üzerindeki olumsuz etkiler göstermesi ve bu olumsuz etkilerin her gün artması sonucunda, diğer savaşım yöntemlerinin kullanılması ağırlık kazanmıştır. Tek başına yapılan bu kimyasal savaşımın sözü edilen olumsuz etkilerini ortadan kaldırabilmek amacıyla günümüzde entegre mücadele yöntemi tarımsal zararlılarla savaşımda ön plana çıkmıştır. Bu yöntem içerisinde insanlara, sıcakkanlı hayvanlara ve çevreye herhangi bir olumsuz etkisi olmayan, doğal dengeyi koruyucu, dayanıklılık sorunları olmayan biyolojik savaş yöntemi etkili yöntemlerden biri olarak değerini almış bulunmaktadır. Biyolojik savaş yöntemi içindede doğal düşmanların kitle halinde üretilerek doğaya salınması sonucu zararlıların baskı altında tutulması çalışmaları önem taşır. Ancak bu faydalı böceklerin avları ile olan ilişkilerinin daha önceden çok iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu ilişkiler içinde doğal düşmanların avlarını hangi şartlarda ve oranda tercih ettiklerini doğa şartlarında ve laboratuar koşullarında önceden saptanması gerekir. Dolayısıyla, doğal düşmanların doğa şartlarında populasyon dalgalanmalarının saptanması üzerinde çalışmaların yapılması önem taşır. Aynı zamanda, spesifik zararlılarında doğa şartlarında populasyon takibinin yapılması, bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır.
